| |
|
Polemika davam edir...Men misalda sadelik, asan anlashilmasi uchun 1 kreditor verdim. Bazar iqtisadiyyati bunun aradan qaldirilmasini nezeriyyede teleb edir. Bezen nezeriyye ile praktika uyushmur. Praktikada dunyada TMK-lar ele en boyuk monopoliya numenisidir.
Turkiye ordusu 100 ile yaxindir ki, Turkiyede diktatura qurub. Turkiye ordusunun pashalarinin emrleri ile, dunen Chanaqqalada dushmen vurshanlar, bu gun Sulatan Ahmet meyadninda asilaraq oldurulmushdu, cesedi de seherden axshama qeder orada asilmish veziyyetde saxlanilmishdi ki, hamiya ders olsun.
Turkiye ordusu illerle xalqin dinini, imanini elinden almaq uchun her cur yola el atdi, azan turk dilinde verildi, Allah sozunu demek bele qadagan olundu. Tesevvur edirsiniz, men Allah dediyime gore, meni hebsxanaya atirlar.
Dunen muharibe apardiqlari fransizlari olkelerine chagirmishdilar ki, "gelin, gozel musabiqesi kechiririk, bizim
qizlari soyundurun". Onlar bu ishlerde mutexessisdirler axi. Ismet pashanin emri ile 10larla mescid yixildi,
elesi, var hetta kilseye chevrildi, muzeye chevrildi, 10larla mescid qifillandi, qadinlar bashlari ortuludur deye,
universitetlere buraxilmadi, bu gun de buraxilmir. Menim yazdiqlarim o insanlara edilen zulmun 0.000001%-ni ancaq, eks etdire biler. Ordunun ishi olkeni xarici mudaxileden qorumaqdir, amma, bunlarinki dindarlardir.
Turk ordusunun generallari ateist, materialistdirler, oz tarixlerine hormet etmirler. Fariz onlarin bu 100 ilde toretdikleri emeller olkeni dindar ve laik hisseye ayirmaq olmur, amma, Erbakan olkeni dindar ve dindar olmayanlara ayirir? Dunen dunyanin en boyuk dovletleri ile muharibede eyni vaxtda, bir-birinin ardinca qalib gelen, torpaqlarini onlara vermeyen olke, bu gun PKK kimi terror teshkilatinin elinde qalib. Niye? Chunki, dunen onlari qalib getiren onlarin dini, imani idi. Ataturkun dili ile desek: "Oxuya bilenler, Qurani Kerim oxuyaraq, dushmenin uzerine gedir, oxumaq bilmeyenler Kelmeyi Shehadet deyerek." Bax onlari qalib getiren bu idi. Indi ise, her gece barlarda eylenen, rock-a qulaq asib bashlarini anormallar, psixopatlar kimi yelleyen, narkoman gencliye sahib, dunyada qadin alverine gore en qabaqcil yerlerden birinin tutan olkedir.
Ona gore bu olke bu gune qalib. Hamisinin gunahkari ordu generallaridir. Erbakan hokumeti dovrunde
de olkeni qarishdiran ordu ve onun hamisi olan qerb olkeleri idi. Son prezident sechkilerinden evvel, 1996-1997-ci illerde oldugu kimi yene ordu generallari universitetlere gedib telebelerle gorush kechirirdiler. Amma,
telebeler onlari boykot etdi, bir daha chevrilish istemirik dediler. Chunki, ordunun ich uzu artiq onlara bellidir.
Erbakan niye pis idi? Chunki, Israile dushmen olmushdu. Axi, yehudiler Tanrinin sechilmish milletidir. Hech onlara da dushmen olmaq olar?
On 10/28/07, Fariz Huseynov <huseynovfa@gmail. com> wrote:
Salam Ferhad,
Numune ile fikrini basa saldigin ucun tesekkurler. Senin dediyin sade modelde bir problem var ki bazar igtisadiyyati bunun aradan galdirilmasinin vacib oldugunu deyir. Problem odur ki senin modelde kredit veren ve diger sektorlarda fealiyyet gosterenler bir neferdir. Yeni tamamile Azerbaycan modelli monopoliya. elbette eger o istehsalcilar ancag Ferhaddan kredit ala bilirlerse, hokumet onlara maliyye bazarlari, diger banklar ve maliyye aletleri kimi alternativler yaratmirsa demeli ancag Ferhadin kreditinden ve faizinden asili olacaglar. Elece de hemin istehsalcilarin regibleri yoxdursa demeli onlar neceye giymet goysa o giymete de satacaglar. Modeline regabeti salsan goreceyik ki, Ferhad o geder faizi isteyende digerleri daha az faiz teleb ede biler. Diger istehsalcilar daha az mark-up eder maliyyetlerine. Ve Ferhad artig o faizi teleb ede bilmeyecek ona gore ki hec kim ondan kredit almayacag, daha az maliyyetli kreditorlara uz tutacag. Elbette Ferhad yuksek faiz teleb etse ve igtisadiyyatda regabet seraitinde giymetleri artirmag cetin olduguna gore hemin istehsalcilar gelir Ferhaddan o faizle kredit almaga razi olmayacag. Ferhad da kredit sertlerinde deyisikliye gedecek. Demeli bu regabet seraitinde, bazarda istehsalcilarin ve kreditorun coxlugu muhitinde kreditorlar istehsalcilara onlarin risg seviyyesi geder faizi teleb edecekler. Yeni istehsalin risginin deyerlendirilmesi ve istehsal varliglarina duzgun giymet verme prosesi gedecek. Igtisadiyyatda ancag banklar maliyye menbeyini teskil etmir, maliyye bazarlarini da inkisaf etdirmek lazimdi, halbuki bunu bizim "bazar igtisadiyyatci" hokumetimiz hec gormur. Cunki seni dediyin kimi giymetlere ve faizlere digte edebilmek ucun ancag senin dediyin kimi monopoliya lazimdir. O ki galdi niye faiz var, her halda birine pulu faizsiz vermek duzgun olmazdi. Cunki birincisi pul ele bol deyil, ikincisi kreditor hemin pulu bugun istehlak etmir sabah etmeye gerar verir, yeni pulun zaman deyeri var. Bundan basga kredit verilen layihelerin heresinin ozune mexsus risgleri var. Butun bu faktorlari toplayanda, verilen kredit ucun mueyyen gelirlilik yeni faiz teleb edilmelidir. Hemin teleb edilen faiz bir nov disipline edici vezife gorur. Eger faizler bu dediyim sistem uzerinde gurulursa demeli sahibkarlar investisiyalarinin risgini azaltmaga, onlar hagda sheffaf melumat vermeye ve asimetrik informasiyani azaltmaga meyl edecekler ki daha az maliyyetle gelir elde etsinler, ona gore ki yene de risgi az olan varligdan yuksek gelir elde etmek regabet seraitinde mumkun deyil. Yene de deyirem bazar igtisadiyyatinda regabeti, sheffafligi gormezden gelmek duzgun deyil. Bu artig dediyim kimi kabab bisirenin kababi bisire bilmemesi ile bagli olur. Deyin gorek faizler en yuksek hansi olkelerdedir? Niye gore? ona gore ki sadece orda sizin dediyiniz sistem var???
O ki galdi insanlarin basini bos-bos seylerle doldurmag buna raziyam, ancag kifayet geder imkan var ki, igtisadi, ictimai-sosial problemler hagda da gezetleri cixsin, jurnallar yazilsin ve arasdirmalar edilsin. Metbuatda tez tez muxtelif arasdirma gruplarinin, ekspertlerin igtisadiyyatimizin ne geder axmag suretde inkisaf etdiyini gosteren yazilara, arasdirma neticelerine rast gelirik. Sizce bunun ne geder tesiri olur hokumetin siyasetine? Umumiyyetle elme ve arasdirmaya bir gram da hormet etmeyen hokumetle, oz isini duzgun goren alime ferasetsiz damgasi vuran cemiyyetle ne geder uzaga getmek olar? Azerbaycan IMFden ele guclu kreditler almir son vaxtlar, ve bize lazim deyilsiz komandasini verib coxdan. Dunya Bankina da ehtiyac yoxdu ona gore ki sagolsun her kende bir olimpiya kompleksi tiken hokumetimizin kifayet geder pul ehtiyati var, sadece bilmirik hara xercleyek. Baxin problemlerin gaynagi oz olkemiz, oz xalgimiz ve hokumetimizin siyasetidir. Biz bazar igtisadiyyatinin en temel sertlerini yerine yetirmirik, ancag bazar hissesini yerine yetiririk ona gore bu gundeyik ve bele olmaga da davam edeceyik. O ki galdi Necmeddin Erbanakan kimilerine, onlarin Turkiyenin basina acdiglari oyunlari deyesen gormursuz. milleti dindar, dinsiz kimi tebegelere bolmek bunlari garsi garsiya getirmek Turkiyeni batirardi. Islam Bankaciligini olkeye yeritmek ugur demek deyil. Olkeni esnaflar tebegesinde idare eden bir hokumet idi ve Turkiyede daxili garsidurmalar yaratdigi ucun ordu da mudaxile etdi. Beli xaricden de tesir var idi ancag Turkiye ozu oz secimini ede bilecek gucdedi ve edir de. Ancag sen de oz yazinda arada oz gunahlarimizidan danisirsan ve men de razilasiram. Ferhad, basgalarini gunahlandirmag asandir, ancag bu olke bizimdirse gerek bu olkeni duzgun idare edek. Eger herkes bir vezifeye gelende fikirlesirse ki, ancag gorum burda mene ne galacag, sence IMF Dunya Banki bu olkelere ne ede biler? bizim bu gurumlari gunahlandirmaga en azi haggimiz yoxdu. adama deyerler derdiniz nedi, oz pulunuz ki var kifayet geder. FarizOn 10/27/07, Farhad Guliyev < guliyevfarhad@ gmail.com> wrote:
Men demerem ki, pul tedavulu idare olunmasin. Bu idare etme mexanizmini yalnish hesab edirem. Gelin size bir misal verim. 6 neferlik 1 cemiyyet tesevvur edin: Ferhad, Elvin, Rovshen, Reshad, Eli, Samir. Ferhad pul emitententidir, pul tedavulunu idare edendir, qisaca maliyye ishlerine Ferhad baxir. Elvin ekinchidir, meyve-terevez ekmekle meshguldur. Rovshen ise fermerdir, maldarliqla meshguldur. Reshad paltar, Eli erzaq istehsalini heyata kechirir. Samir de baliqchidir, baliq tutur.
Elbette, bunlar oz ehtiyaclarini mubadile yolu ile odeyirler. Ancaq, Eliye baliq lazimdir, Samire ise meyve. Buna gore de pul lazimdir. Gelirler, Ferhada muraciet edirler. Ferhad da onlarin heresine 200 man, ilin sonunda 17%-le qaytarmaq sherti ile onlara kredit verirem. Cemi 1000 man kredit verilib. Lakin, ilin sonunda her kes 234 man geri odemelidir. Cemi ise 1170 man geri odenmelidir. Fikir verin, dovriyyede cemi 1000 man var. Amma, ilin sonunda 1170 man odenmelidir, yeni 170 man artiq odenmelidir. Lakin, pulun emitenti ise birdir, o da Ferhaddir. Demeli, istehsal ne qeder artir artsin, dovriyyedeki pul kutlesinin hecmi deyishmeyecek. Bu o demekdir ki, ilin sonun, kimse 234 man-i odeye bilmeyecek. Meselen, Eli bu pulu odeyir, Reshad odeyir, amma Samir odeye bilmeyecek, chunki, mubadilede biri chox odeyir, Eli ve Reshad ise chox baha satmaq hesabina yuksek gelir elde edib, pulu odeye bilerler. 170 man elave pul goyden dushesi deyil, bunun emissiya huququ ancaq, Ferhaddadir. Cemiyyet movqeyinden baxanda, her shey gun kimi aydin gorunur, ancaq, ferdlere nezer salanda, deyirik ki, sahibkar kredit goturur, ne bilim istehsal edir, satir ve yuksek gelir elde etmekle borcunu da odeyir, ozu de qazanir. Amma, cemiyyet noqteyi-nezerden baxanda, sahibkarin baha satmasi hesabina bashqasini daha chox odediyi, neticede, mutleq olaraq, cemiyyetin bir hissesinin yoxsullashdigini goruruk. Samir odeye bilmir, yoxsullashir, Ferhad Samirin yoxullashmasi hesabina, ozunun qurdugu hiyle mexanizminin getirdiyi gelir sayesinde haqsiz yere varlanir. Eli ve Reshad da mallarini chox baha satmaq hesabina borcu odeye ve ozleri de menfeet elde ede bilirler.
Indi gelin, ferz edek ki, Samir bunun bir hiyle oldugunu basha dushur ve bunu digerlerine danishir. Onlar yigishib gelirler, mene bunlari danishirlar. Men de onlara soz verirem ki, sizden ilin sonunda ancaq, %-leri geri isteyecem, 200 man-i ise istemirem. Hemchinin, onlara deyirem ki, onlarin odeye bilmesi uchun her birine elave 100 man da kredit verecem, lakin, evvelden mene borclu olduqlarindan, bu defe 20%-le. Yeni, bunlar daimi olaraq, borclu hala getirilir, bu ise o demekdir ki, koleleshdirilirler. Ferhad onlari ozunden asili veziyyetde saxlayir. Ozu ise haqsiz yere varlanir. Bele olanda, artiq her kes borcu odemek, hemchin ozleri de elave menfeet elde etmek uchun qiymetleri qaldirmaga chalishacaqlar. Diger, terefden Ferhad da onlari bu hiyleleri basha dushe bileceyinden qorxub, qerara gelir ki, onlarin bashini bosh-bosh sheylerle meshgul etsin ki, bu hiyle uzerinde dushunmeye vaxtlari olmasin, beyinleri bashqa-bashqa ishlerle meshgul olsun. Borclulara diqqet baxib gorur ki, onlari bir hissesi, liberal movqeli, mulayim tebietli insanlardirlar, diger hissesi ise muhafizekar xarakterlidir. Buna gore de, 2 dene qezet buraxmaq qerarina gelir. Birinin adi "LIBERALLAR", ikincisinin adi "MUHAFIZEKARLAR". Her iki qezet de movcud pul sisteminin xeyrinden danishir, amma, her ikisi de insanlari ferd baximindan dushunmeye mecbur edir: "alirsan, daha chox istehsal edir, borcu da odeyirsen, ozun de qazanirsan." Amma, cemiyyet uduzur. Diger terefden qiymetler de yukselmekde davam edir. Hami problem yashayir. Liberallarin qezeti movcud problemler de muhafizekarlari gunahlandirir: "onlar geri qalmishdirlar, sisteme uygunlasha bilmirler, muasir ola bilmirler." Muhafizekarlarin qezeti de liberallari gunahlandirir: "Onlar firildaqchidirlar, sizleri aldadirlar, hiylegerdirler. Ona gore de, sizin bu qeder problemleriniz var. Hamisinin gunahi liberallardadir."
Bashlayirlar bir-birlerini gunahlandirmaga, bashlari qarishib ozlerine, buna gore de, sistemin heqiqi mahiyyeti uzerinde dushunmeye ne vaxtlari yoxdur, ne de ki, nece deyerler, open-minded deyiller ki, yaxshica analiz edib, heqiqeti oyrenib, onu derhal qebul etsinler.
Bu xeste iqtisadiyyatdir, anomal iqtisadi sistemdir. Insanlarin bir hissesini mutleq suretde yoxsullashdirir. Diger terefden TV-ler, qezetler, kitablar butun bunlarin normal oldugunu bize ashilayir. Inflyasiyanin normal oldugunu deyirler, yeni bu filan faiz heddine qeder olsa, normaldir. Yoxsa, istehsalchilar istehsali artirmaqda maraqli olmazlar. Bilirsiniz niye maraqli olmazlar? Chunki, borclari var ve onlar getdikce artir. Borclarini odemek uchun elbette, qiymetlerin qalxmasinda maraqli olurlar. Faizler maya deyerinin terkibine daxil olur. Men de gelirem, heqiqetde, faiz sistemi olmasa, 0.15 man-a ala bileceyim choreyi, 0.25 man-a aliram. Sonra da, gedib oturub chayxanada, pivexanada heyatimdan shikayetlenirem.
Meger investisiyalari engelleyen faiz deyil. Ele qerb edebiyyatlarinda verilmir ki, faiz derecesi menfeet normasindan yuksek olduqda investisiyalar azalir. Axi, bu faiz zererlidirse, neye lazimdir? Cavabini da verim. Bir qrup insanin varlanmasi uchun lazimdir, IMF-in, Dunya Bankinin idarechilerinin varlanmasi uchun lazimdir. IMF krediti Merkezi banklara, Merkezi banklar kommersiya banklarina, onlar da ehaliye verir, ve eksine faiz odemeleri daxil olur. Nasos. IMF-den ayri-ayri olkelerin xalqina qeder uzanan nasos, soooooooorub aprarirlar, her sheyimizi. Gunahimiz savdsizligimizda, chayxanalarda, bahs girlemeyimizde, barlarda iyrenc-iyrenc emellerle meshgul olmagimizda, restoranlarda toylara chamdanlarla pul xercleyib, 30 ildir uzunu gormediyimiz qohumlari chagirib, essek (uzr isteyirem) vurub, sonra da bununla fexr etmeyimizdedir. Amma, AB-in Azerbaycanla bagladigi muqavilenin eynisi Ermenistanla baglayanda, eyni maddelerde onlarin xeyrine, Azerbaycanin ise zererine bizim gunahimiz nedir? Bizim gunahimiz odur ki, bunlarla, bu ikiuzlulerle masaya oturub muqavile baglayiriq, problemlerimizin hellini onlara hevale edirik. Onlar da, biz firladirlar, servetlerimizi soyub talayirlar
Hami Azerbaycan hokumetini gunahlandirir. Kishi seherden axshama qeder oturur chayxanada, butun gunu nerd atir, chay ichir, axsham arvad-ushaginin yanina qayidanda da bashlayir hokumeti soymeye ki, ay bele-hele. Arvad ushaq da gic-gic maqazin verilishlerine, show proqramlara, sey-sey seriallar baxmaqla meshguldur. Onlar da hokumeti soyurler. Halbuki, seherden axshama qeder beyinlerini gic-gic ishelerle meshgul edibler, indi bashlayiblar hakimiyyeti soymeye. Guya ozleri hakimiyyetde olsalar, yaxshi ishler gorecekdiler. En yaxshi halda indi Azerbaycan kanallarina baxirdilarsa, yuksek vezifeli dovlet memurunun ailesi olsalar oturub MTV-e baxacaqlar.
Siz bilirsiniz Azerbaycanda da, bir chox olkede de, qezetleri, TV-leri qerb olkeleri maliyyeleshdirir. Yuxarida verdiyim misaldaki kimi, insanlari gic-gic sheylerle meshgul etmekden otru. Azerbaycanda bu gun heyata kechirilen, layihelerin anormal suretde heyata kechirilmesinin gunahkari bizik. Amma, Azerbaycan hokumetinden qiymetlerin qaldirilmasini isteyen ise IMF-dir. Hokumetin de gunahi onlara boyun eymekdir. Bizim gunahimiz susmagimizdir. Bes hokumet boyun eymese ne olacaq? Elbetde ki, gonderecekler Shevernadzenin ve hakimiyyetden devrilen digerlerinin yanina. Tesevvur etmirem ki, Ilham Eliyev Ferhad Eliyevin oldugu yere girmek isteyer. Ona gore de, onlara boyun eyirler. Axmaq, anormal iqtisadi sistemi tetbiq etmek, teriflemek mecburiyyetindedirl er. Chunki, hakimyyetden xalqdan yox, onlardan asilidir. Xalqa guvenmir, arxalana bilmir, chunki, xalq onlari desteklemir. Onlar da aydindir ki, oz menafelerin gudurler, xalqi fikirleshmirler. Bu tekce, Azerbaycan da bele deyil. Butun uchuncu dunya olkelerinde beledir. Turkiyede Necmettin Erbakan hokumeti IMF-e de, Dunya Bankina da tupurduler. Ozleri oz ishleri ile meshgul oldular. Neticede, bir chox ugur elde etdiler. Amma, 1 il sonra, chevrilish oldu ve devrildiler. Chevrilishi adi da, demokratiya yolunda ireliye onemli bir addim oldu. Yeni, qerb olkeleri bunun adini bele qoydular. Indi deyirsiniz onlar gunahkar deyiller? Niye olkelerin daxili ishine qarishirlar? Niye qoymurlar ki, o olkeler ozleri serbest suretde oz iqtisadiyyalarini qursunlar. Chunki, serf etmir. Chunki, pul, pul, pul. Girib xalqlari talayib pul qazanmalidirlar. Bu yolda onlara manee olan her kesi mehv etmeye hazirdilar. Bu gun Azerbaycan dese ki, biz sizi redd edirik, ozumuz her sheyi quracayiq, gorun Dagliq Qarabagi azad respublika kimi taniyirlar ya yox? Bizimi musteqil suretde muharibe elan edib, torpaqlarimizi geri almaq huququmuz yoxdur. Chunki, qerb bunu istemir. Niye haqqimizi geri ala bilmerik? Niye, daxili ishlerimize qarishirlar? Yeni, butun bunlarda onlar gunahkar deyiller?
Ustelik, Bu qeder problem var, amma, biz oturub Azerbaycanin en boyuk problemi sanki, seksual azadliqmish kimi, radiolarda, orada-burada bunlari muzakire edirik. Axi, gerek ki, bashimiz neye ise qarishsin. Yoxsa, birden agillanariq, bu narkozdan ayilariq ve her sheyi gorub IMF-e de, Dunya bankina da tupurerik.
On 10/27/07, Fariz Huseynov < huseynovfa@gmail. com > wrote:
Gerb olkelerinin rehberleri oz xalgini dusunur ya dusunmur, bu o geder de vacib deyil bizim yaxsi yasamagimiz ucun. Bugun Bush sade bir Amerikani dusunmese de o Amerikan oz heyatini gurur, rahat yasayir. Bizde ise masinin plyonkasini da sokmek ucun mutleg elahezretin emrini gozleyirik. Gerble bizim aramizda ferg odur ki, onlar sistemi gurublar, pis yaxsi, istismar ederek ya basgasinin ustunden gazanarag, ancag fakt budur ki onlar artig bu sistemi gurub ve bizden bir pille ustdedirler. Biz hemin sistemi gurmaga mecburug? yox, ancag oz sistemimiz var mi? o da yox. bes biz ne etmek isteyirik, hec onu da bilmirik.
adi bir seyi mugaise edek. Ismayilliya gedirsen, bir kendde girirsen orani gorenden sonra kecirsen o cetin yoldan, diger kende Lahica. Lahic kendi yegin ki olkemizin en gozel gurulusa malik kendlerindendir. bunu kim gurub? hemin kendde yasayan baba ve nenelerimiz. dash yolu cekende, hamam sistemi guranda, kanalizasiya sistemi guranda fikirlesmeyibler ki ele ne olur olsun tikek tezbazar gelir elde edek. onlar fikirlesib ki nece edek bu sistemler uzun muddet kende xidmet versin hetta onlar sag olmasalar da usaglari, neveleri bunun behresini gorsun. yeni onlarin 150 il evvel verdiyi gerarlarin behresini hele de indiki nesil gorur. indi sual yaranir, sizce 20 Yanvar korpusunu duzgun tikmek ucun IMFin, Dunya Bankinin gunahi nedir? 15 ilde olkemizde tikilen bir olkeni basda basa gezen magistral yoxdur. Fiber optik internet xetti yoxdur, cox yerde internete gucnen girirsen. rayonlara gedirsen ancag sovet dovrunden galma, indi ise dagidilan zavodlar fabrikler gorursen, camaat ise issiz gucsuzdur. ne deyirsiz deyin yene de men xaricileri deyil ozumuzu gunahlandiriram. basa dusmuruk ki bir illik yol cekmekle, islemeyen camaata olimpiya kompleksi tikmekle oz vesaitlerimizi dagidirig. bu vesaitler tukenmeyen deyil. bu servetler tukenecek. eger bugun neft ixrac edirikse, 20 il sonra neft idxal edeceyik. 20 il cox deyil, bu gun eyri gerarlar veren, ancag oz cibini dusunen nazirlerin, reislerin, aparatciklerin usaglari yasayacag o dovrde. bugunku gerarlarin ziyanin onlar da gorecek, kasibin balasi da. meselen menim bir telebem var, ag derilidi ozu, menle danisanda gara derilileri sikayet edirdi ki, niye tembeldiler, oxumurlar amma dovletden elave imtiyaz alirlar. men de basa salmag isteyirdim ki, gara da senin cemiyyetinin bir numayendesidir. eger o problemlidirse onu hell etmeye calismalisan, yoxsa avara olacag gelib sene, yaxinina ziyan verecek. cunki yoxsuldusa, tehsilsizdise ancag ogurlugla, adam oldurmekle nese elde ede biler. bugun cemiyyetimizde savadsizlig bas alib gedir. bu insanlar sabah azad secki olanda ses verecekler. hemin savadla, tehsille, inancla onlarin verdiyi seslerden olkeye ne xeyir gelecek goresen? bazar igtisadiyyatinin guclu prinsipi odur ki, sheffaflig ve ozu ozunu nizamlayan mexanizm olmalidir. fikir verin dunyada sirketlerin en cox gayda ganuna meruz galdigi olke hansidir? en kapitalist olke olan ABS. tekce sirketler yox ele insanlar da. burda hersey genis menada nezaret altindadir. kapitalist deyende gaydasiz doyus kimi fikirlesmeyin. bazar mexanizmi gurulmalidir. bunu da dovlet ve elagedar gurumlar tenzimleyir. adice sirketlerin birjaya uzv olmasi bu baximdan niye vacibdir? onagore ki birjaya uzv olanlar muxtelif ganunlara tabe olmalidir. Yeni dovlet bu mexanizmi gurmali ve herden nizamlamalidir. Dediyiniz banklar da igtisadiyyatda nizamlayici rol oynayir. Banklar olmasa pul tedavulu nece bas verecek? Niye de banklar o pullari hesablarda saxlamalidir? beyem o pullari istifade edib gelir yaratmag daha duzgun deyil? ozunuz de deyirsiz ki ehali o vaxt banklara uz tutar ki, onlarin pulunu almaga umidi olmayacag. yeni pullari batmasin deye tez gacib almag isteyirler. demeli problemin koku sisteme guvensizlikdedir. bu guveni de hemin bazar mexanizmi yaratmalidir. banklar o pulu muxtelif investisiya vasitelerine yatira bilerler. enenevi bank xidmeti olan kreditler verirler sirketlere ki hemin sirketler onlari deyerlendirsin ve real sektorda investisiya goysun. yeni isyerleri acsin, daha keyfiyyetli mal istehsal ede bilsin ve iscilerine daha yuksek shertler vere bilsin. baxin o dediyiniz bohranlardan ABSin ozunde de yasanib ancag bazar ozu ozunu terbiye edib. Asiya bohrani hagda cox danismag olar, ancag Asiya olkelerinin ozlerinin de gunahi IMFden az deyildir. Beli IMF Turkiyeye de deyirdi bunu bele etmelisiz, ancag Turkiyenin kifayet geder agilli igtisadcilari var ve bilirdiler ki nece hereket etmek daha duzgundu. Butun bohranlarin gunahini IMFe atmag duzgun deyil. maliyye bohranlarinda beynelxalg investorlarin (gerbdekilerin) payi da var. ancag digget edin bu ilin avgustunda boyuk bohran ortaya cixdi (subprime mortgage ve hedge fundlarla bagli) ancag inkisaf etmekde olan olkelerin maliyye bazarlari bundan ele de tesirlenmedi. onagore ki artig guven yaranir. ona gore liberal igtisadiyyatin, bazar igtisadiyyatini temel shertlerini yerine yetirmeden, tetbigdeki gusurlari gormeden, bu sistemi tengid etmeyiniz duzgun olmazdi. yeni biri kababi bisire bilmirse, o demek deyil ki kabab pis yemekdi:) Sizce niye Dunya bankina lazimdi ki filan olkedekiler kasib yasasin? axi bu sizin gunahlandirdiginiz kapitalist olkelere de yaramir. eger kasib olsa demeli risgli olacag. demeli satin alma gabiliyyeti az olacag. demeli o bir bazar olmagdan cixacag. sizce onlara bu lazimdir? eksine satin alma gucu artsin ve elave bazar kimi ortaya cixsin. belke 50 il evvel imperialist dediyiniz olkeler inkisaf etmekde olanlarin istehsal etmelerini istemirdiler daha cox almasini isteyirdiler, ancag indi gorursuz ki hemin olkeler istehsali outsource edirler. ancag elm ve texnologiyani oz ellerdinde saxlayirlar. dusunun niye ABS Avropadan daha inkisaf etmisdir igtisadiyyatina gore ve elmi nailiyyetlerine gore? (orta mekteb gostericilerini esas getirerek ABSin tehsilde zeif oldugunu demeyek) ona gore ki ABS regabet ustunluyu yaratdi. bunu olkesine minlerle telebeni gebul ederek, onlara galma shansi taniyarag. ancag galanlar muxtelif filterlerden kecerek galirdilar yeni yaxsidisa goy galsin, sisteme lazimdi, pisdise onsuz da sistem onu ozu eleyecek. beli duzgun zamanlarda duzgun gerarlar vermek lazimdir. Bu gun Bakida Babek prospekti, Xalglar dostlugu terefde aylardir korpu tikilirse (men gelenden 5-6 ay kecib inanmiram tikib gurtarsinlar) butun o binalarda yasayanlarin, o kuceden kecenlerin, masin surenlerin heyatina birgram hormet edilmirse, onda ne avropadan, ne absdan ne imfden ne de digerlerinden bunu gozlemeliyik. .bu olke bizimdise nece yasayacagimizi da biz mueyyen etmeliyik. eger rehberlerimiz gedib yehudi icmasina uzv olurlarsa, ya irana yaxinlig gosterirlerse, ya rusiyanin elaltisi olurlarsa ya da herhansi basga yolu secirlerse bu bizim secimimizdir ve bunun neticelerine de biz gatlanmaliyig. o ki galdi dediyiniz kapitalizmin dini puldur mence biz bir cox kapitalist olkelerden daha pulgirik. baxin bu gun olkemizde pul ucun neler edilir? insanlar artig her cur menevi, exlagi keyfiyyetleri atib arxa plana, vehsilesibler pul gazandiglari veya gazanma imkanlari oldugu ucun. ona gore kapitalistlere pulgir deyerken biraz da ozumuze baxag. bir zelzele olsa (Allah elemesin) pul ucun sement yemeyin neticeleri cixacag ortaya... Fariz
On 10/26/07, Farhad Guliyev < guliyevfarhad@ gmail.com> wrote:
Esasen ozumuz gunahkariq. Men bunu inkar etmirem. Amma, demek olmaz ki, onlarin da gunahi yoxdur. Mutleq ustunlukler baresinde dediklerinle de raziyam. Evveler k/t olkesi olan C. Koreya, Chin de indi boyuk inkishafa nail olub. Amma, men Azerbaycanda mutleq ve muqayiseli ustunlukleri oxuyanlarin bir choxunun dushuncesinin sehv oldugunu gormushem. Bunlar ele danishirlar ki, guya biz ele zeif olmushuq, bundan sonra da zeif olmaliyiq, bizimki k/t-dir, neftdir. Ondan bashqa elimizden bir shey gelmir.
Azerbaycanin tarixini ise SSRI dovrunde daha chox saxtalashdirilib. Men Turkiyede Mete Gundoganin (kechmis bashbakan bash mushaviri) bir seminarinda ishtirak etdim. O deyirdi ki, Osmanli 3 istiqametli siyasetle chokduruldu:
1. Iqtisadi;
2. Olkeni muharibeye celb etmekle;
3. Kadr siyaseti.
Onun dediyine gore, bu 3-cusunu "Ittihad ve Tereqqi" cemiyyeti yerine yetirdi. Cemiyyet yehudiler terefinden qurulmushdu, uzv olanlarin choxu ise pashalar, yuksek vezifeli dovlet memurlari idi. Qisacasi, bunlar yehudilere xidmet edirdiler. Indi, sence Azerbaycan da daxil olmaqla, uchuncu dunya olkelerinin hansi ozu musteqil siyaset yeridir. Mence, demek olar ki, hech biri. Onlarin hegemonlugunu qebul etmeyene de yuz cure miz qoyacaqlar.
Kapitalist sistemi tamamile yalnishdir. Banklarda heqiqetde pul yoxdur. Hami eyni vaxtda banka pullarini geri almaq uchun muraciet etse, bank sistemi iflas eder. Merkezi banklar mueyyen qeder ehtiyat normasi mueyyenleshdiribler , amma, yene de bir shey deyishmez. Sehv etmiremse, 1996-97-ci illerde Cenub-Sherqi Asiya olkelerinde bir bohran yashanmishdi. Bu dovrde IMF Indoneziyada yeni maliyye siyaseti cherchivesinde
fealiyyetlerinde bezi problemler oldugu iddia edilen choxlu sayda (deqiq sayi unutmusham) bankin baglanmasini teleb etdi. Bundan xebardar olan ehali de derhal butun banklarda pullardan geri almaq uchun muraciet etdiler. Amma, dediyim ki, bank sistemi iflas etdi. Olke iqtisadiyyati pis gune qaldi. IMF-in novbeti teklifleri getirdi Indoneziyada dovlet chevrilishi ile neticelendi, hakimiyyet deyishdi. Qisacasi, IMF meqsedine nail oldu. Burada, Indoneziya rehberliyinin gunahi onlara tabe olmaqdan bashqa bir shey olmadi. Hemin dovurde Malaziyada oxuyan bir tanishim var idi. O deyir ki, bu bohrandan en ugurlu chixan ele Malaziya oldu. Malaziya IMF-in butun tekliflerini de redd etmishdi. Indi, kim inkar ede biler ki, Gurcustan, Ukraynada inqilabi bashda Soros olmaqla qerbin maliyye firildaqchilari edib. Bu olkelerin de rehberliklerinin gunahi onlara boyun eymeklerindedir. Dunya banki ozu deyir ki, guya "Our Mission-World Without Poverty". Amma, eslinde bu uydurmadir. Meqsedleri varlanmaqdir, yeyib kokelmekdir. Amma, bir gun partlayacaqlar. Shari ne qeder doldurmaq olar?
Men hech de hesab etmirem ki, qerb olkelerinin rehberleri milletlerini hele de dushunurler. Her halda, zererli mehsullarin istehsalini desteklemeleri, her yerde en cazibedar shekilde reklam olunmalari milletin xeyrine deyil, biznesmenlerin xeyrinedir. Her shey pul uchundur. Kapitalizmin dini, imani puldur.
|
|
